Koffie – alles wat je moet weten over koffiesoorten en koffiebereiding

Koffie is een drank op basis van water en gedroogde en gebrande zaden van de koffieplant. De zaden van de koffieplant worden ook wel koffiebonen genoemd omdat ze er uitzien als bonen. Koffie is, doordat het van een bes is gemaakt, lichtzuur en wordt daarom vaak met melk of suiker/ zoetstof gedronken.

Wat doet koffie met je?

Meestal wordt koffie warm gedronken. Wanneer je het koud hebt, dan kan je door het drinken van de warme drank jezelf opwarmen. Het drinken van een bakkie leut kan als gezellig worden ervaren, helemaal wanneer je er iets lekkers bij eet. De drank bevat cafeïne, wat stimulerend en verslavend werkt. Na het drinken van koffie kan je een fitter gevoel krijgen. Een gematigde consumptie van de drank zou een positief effect hebben op je gezondheid. Maar zoals bij de meeste dingen geldt; te veel is vaak niet goed. Koffie kan je uit je slaap houden. Sommige mensen drinken hierom ‘s avonds de cafeïnevrije variant.

Onderzoekers van de University of South Australia hebben onderzocht welk aantal koppen koffie niet meer gezond is. Ze zeggen dat meer dan zes bakken per dag niet meer gezond is. Het verhoogt de kans op hartziekten zelfs met 22 procent. De cafeïne zorgt voor een te hoge bloeddruk en dit is een voorspeller van haat- en vaatziekten. Sommige mensen ervaren bij het drinken van te veel koffie dat ze gaan rillen, sneller geïrriteerd raken of misselijk worden. Dit onderzoek is uitgevoerd bij 350.000 Britten tussen de 37 en 73 jaar.

Meer dan zes koppen koffie per dag is niet meer gezond

Waar komt koffie vandaan?

De meeste soorten van de koffieplant komen van nature voor in tropisch Afrika en op de eilanden in de Indische Oceaan. Oorsprokelijk komen koffieplaten uit Ethiopië, Jemen en Soedan. Tegenwoordig worden koffieplanten veel op koffieplantages verbouwd in Brazilië, Vietnam en Colombia. Voor deze landen is de koffieboon een belangrijk exportproduct. De meest geteelde soorten zijn de arabica en de robusta.

koffiebonen
De zaden van de koffieplant worden ook wel koffiebonen genoemd omdat ze er uitzien als bonen.

Het perfectie kopje koffie

Wat is nou het perfecte kopje koffie? Het antwoord op deze vraag is simpel. Hèt perfectie kopje koffie bestaat niet. Smaak is persoonlijk en voor iedereen verschillend. Er zijn wel enkele voorwaarden waar een lekker bakje aan moet voldoen.

De hoeveelheid bonen

De hoeveelheid gemalen koffiebonen zorgt voor de ‘body’ van de koffie en bepaalt de intensiteit. Donker gebrande bonen zijn sterker van smaak dan licht gebrande bonen. Dit valt te compenseren door meer of minder bonen te gebruiken.

De maalgraad van de bonen

De grootte van de koffieboonkorrel en de hoeveelheid water waarmee deze korrel in aanraking komt (de extractietijd) bepalen de aroma van de koffie. Hij kleiner de korrel, hoe langer de extractietijd en hoe meer smaakstoffen worden opgenomen. Het gevolg van een fijne korrel is dat de drank sterker wordt.

Temperatuur van het water

Donker gebrande bonen hebben een lagere watertemperatuur nodig dan licht gebrande bonen. Licht gebrande bonen kunnen namelijk beter tegen warmte en hierdoor wordt de smaak beter ontwikkeld. De watertemperatuur dient te worden afgestemd op de soort boon en de maalgraad.

Doorlooptijd

De fijnheid van de maling bepaalt hoe snel het water doorloopt. Een korte doorlooptijd bij een espresso zorgt voor meer bitterheid. Er loopt namelijk weinig water door de maling bij een espresso.

Koffie drinken

Koffie drink je voor de gezelligheid, uit gewoonte of om wakker te blijven. De stof cafeïne in heeft invloed op de cortisol in ons lichaam. Cortisol is een hormoon welke dat invloed heeft op je slaap-waakritme. Door-de-dag-heen maakt je cortisol aan. In de ochtend maak je meer aan en ’s avonds minder om goed in slaap te vallen. Koffie drinken in de ochtend zorgt ervoor dat de aanmaak van cortisol wordt afgeremd. Je lichaam raakt gewend aan cafeïne in de ochtend. Hier word je van afhankelijk oftewel dit werkt verslavend. Je cortisolniveau is het laagst om tien uur in de ochtend en om twaalf, twee en vijf uur in de middag. Dit zijn de beste momenten op een dag om koffie te drinken.

Zo zet je de beste koffie

Koffiedrinken in een bar of restaurant is altijd erg lekker. Vooral wanneer je net een heerlijke maaltijd hebt genuttigd. Maar hoe zet een echte barista deze heerlijke bak koffie? Lees hier hoe het werkt.

  1. Kies voor een goede boon. De Arabica boon is duurder dan de Robusta boon maar staat bekend om zijn heerlijke verfijnde geur en volle, zachte smaak. De zuurtegraad is ook hoger wat zorgt een een verfijndere smaak.
  2. Zorg dat de gemalen koffiebonen gelijkmatig zijn verdeeld in de filter(houder). Druk vervolgens de koffie aan en plaats de filter in je espressomachine of koffieapparaat. Zet de koffie direct en laat deze niet te lang staan voordat je het opdrinkt.
  3. Zorg voor de juiste doorlooptijd. Een doorlooptijd van 25 seconden is optimaal. De koffie is dan gitzwart, gloeiendheet en licht zoetig. Zorg voor je de drank nuttigt dat je deze doorroert zodat de smaakelementen goed mengen, ook al heb je geen suiker en/ of melk toegevoegd.

Koffizetapparaten

Koffiezetapparaten zijn er in heel veel verschillende soorten en maten. Je kan kiezen voor een volautomatische espressomachine waarmee je een espresso van versgemalen koffiebonen zet. Met één druk op de knop heb je dan een lekker bakje koffie.

Wil je handmatig alles kunnen instellen en je een echte baristo voelen, kies dan voor een pistonmachine. Je hebt met deze machine de controle over de hoeveelheid koffie, de fijnheid van de maling en of je zacht de koffie aandrukt of juist aanstampt. Uiteraard dien je wel even met het apparaat te spelen voordat je een goede bak koffie hebt gezet.

Andere koffiemachines gebruiken koffiecups zoals een Nespresso machine of een Dolce Gusto machine. Je krijgt hiermee een perfect afgemeten espresso of lungo.

Met een Senseo koffiezetapparaat zet je snel één of twee kopjes koffie. Je drukt een goed gedoceerde koffiepad in het Senseo-apparaat.

Met een filterkoffieapparaat zet je een kan koffie. Je dient hierbij een koffiefilter te vullen met koffiemaling en heet water loopt vervolgens langzaam door een filter.

koffiemolen
Vroeger gebruikte men een koffiemolen om de koffiebonen handmatig te malen en in een filter te plaatsen.

Koffie online kopen

Koffie koop je in de supermarkt of bij een koffiewinkel. Uiteraard kan je ook online koffie kopen bij diverse webwinkels. Koffie is vrij duur, zorg dus dat je een goede koffie-aanbieding vindt.

Koffievarianten

Verschillende soorten koffiesmaken worden bepaald door de hoeveelheid water, koffiebonen en koffiemelk. De verschillende varianten hebben elk hun eigen kopje, glas of mok.

Espresso gids
Espresso gids
Koffie verkeerd of Café au lait

Deze variant is een kop zwarte koffie met veel gewone melk – geen koffiemelk. De naam “verkeerd” komt omdat het afwijkt van wat als “normaal” wordt geacht, namelijk een bakje koffie met een hooguit een scheutje melk of room. Café au lait kan worden gemaakt van verse koffiebonen of van oploskoffie. De Belgische benaming is lait russe.

Zwarte koffie

Black coffee is koffie zonder zoetjes, suiker en melk. Pure gemalen koffiebonen met de toevoeging van heet water. Veel mensen drinken zwart omdat ze denken dat ze hierdoor niet dik worden. Dit is echter een fabel aangezien de cafeïne in de koffie meer stresshormonen aanmaken in je lichaam. Je lichaam reageert vanuit de oerstand en denkt dat je of te weinig eten krijgt of dat er gevaar dreigt. Je lichaam heeft snelle suikers nodig voor energie en je lichaam verbrandt na de voorraad glycogeen uit je lever spieren of vet zodat er glucose in je bloed komt.

Wanneer je twee keer per dag “zwart drinkt”, maakt het geen verschil. Bij een constante stroom aan zwart vocht krijgt je lichaam erg vaak een grote hoeveelheid stresshormoon met als gevolg suiker in je bloed. Je bloedsuiker blijft dan te hoog en wat niet verbrandt gaat naar je vetvoorraad.

Espresso

Espresso is een klein kopje koffie. Een espresso ontstaat door onder hoge druk het water door een kleine hoeveelheid fijn gemalen koffiebonen te persen. Bij een dubbele espresso – een doppio – wordt dit proces twee keer achterelkaar herhaald. Een espresso is ontstaan door een klein kopje koffie expres voor één persoon te maken. Verder zit in het woord presso wat ‘onder druk’ betekent.

Het zetten van een espresso komt zeer nauw, je hebt 6,5-7,5 gram fijngemalen koffiebonen nodig, en heet water tussen de 92 en 96 graden. Het water dient onder 8 à 9 bar gedurende 20-30 seconden door de fijnmaling te worden geperst. Een espresso bevat per 100 ml meer dan 5x zoveel cafeïne als gewone koffie.

Ristretto

De ristretto is een espresso met een kleiner volume met meestal naar verhouding minder water om de smaak van de espresso te versterken. Het kleine, sterke kopje koffie van 15-20 ml is met één à twee slokken op te drinken. Bij een ristretto wordt water van ongeveer 95 graden door zes à zeven gram koffie geperst bij een druk tussen de 9-16 bar in vier tot zeven seconden.

Cafè lungo

De caffè lungo is een espresso die wat langer blijft doorlopen zodat het bittere van de koffiemaling meer worden opgelost. Het resultaat is een bitterder smaak, vaak met een groter volume. Een lungo heeft een doorlooptijd van ongeveer 1-1,5 minuut.

Café Americano

De caffé Americano is een koffiebereiding waarbij de espresso is aangelengd met heet water. De smaak doet denken aan de gewone filterkoffie.

Cappuccino

De cappuccino komt oorspronkelijk uit Wenen. De samenstelling bestaat uit gelijke delen melkschuim, gestoomde melk en espresso. In sommige gevallen wordt er een beetje cacaopoeder of kaneel overheen gestrooid. Het poeder laat de schuim sneller verdwijnen.

Latte machhiato

Een latte macchiato is een koffiedrank met verschillende laagjes melk en espresso. Latte is melk en macchiato is gevlekt. Bij een kop latte ligt de nadruk op melk. Er wordt een scheut espresso aan de melk toegevoegd in plaats van andersom.

Café mocca

De café mokka is een chocoladevariant van de café latte. Deze variant wordt ook wel mochaccino genoemd. Een café mokka bestaat uit espresso, chocolade en hete melk.

Cafeïnevrij

Cafeïnevrije koffie wordt gemaakt van gewone koffiebonen. Voordat de koffiebonen worden geroosterd wordt er een extractiemiddel gebruikt dat alle cafeïne aan zich bindt. Na de behandeling blijft er maximaal 0,1% cafeïne achter in de bonen.

Red eye

Een red eye is een versterkte kop filterkoffie met een espresso erdoor.

Koffie met likeur

Een likeurkoffie is een normale filterkoffie gecombineerd met een likeur. Vaak wordt deze drank geserveerd in een speciaal koffie-likeurglas met room en suiker. Een variant is bijvoorbeeld de Irish coffee waarbij er whiskey en een laagje crème aan de koffie is toegevoegd.